Bezoek Grafheuvel Herckenrath

Het bezoek aan de grafkelder van de familie Herckenrath zou een beperkt uitje worden, dachten wij. In tijd dan misschien wel, van 11.00 tot 13.30 uur, maar op zaterdag 11 april zaten we met wel twintig deelnemers in de gastvrije Openbare Bibliotheek van Monster.

We mochten gebruik maken van een hoekje in de bibliotheekruimte en van een digibord, waarop Leo van den Ende, voorzitter van de historische vereniging Monster-Ter Heijde, zijn powerpointpresentatie kon laten zien. In ruim een uur schetste hij de geschiedenis van de grafkelder, met de ruimere context eromheen.

Landgoed Geerbron

Van den Ende begon met de geschiedenis van het landgoed Geerbron bij Monster: 1 hectare groot en ooit aangekocht door Gerardus en Alida Herckenrath, waarna de moeder het aan haar zoon Leon Herckenrath (1800-1861) verkocht. Van het landhuis is nagenoeg niets meer over.

Bij Leon en zijn vrouw, Julliette McCormick de Magnan (1809-1856), begint de geschiedenis van de grafkelder, kort na 1840. Interessant genoeg, omdat er een ontwerptekening met een lijst van uitgaven bewaard is. Zo is bekend dat de totale kosten van de bouw destijds bijna 1.226 gulden bedroegen. Het paar kreeg vijftien kinderen. Die zijn niet allemaal in deze grafheuvel bijgezet, maar wel de meesten; ook de kist van een oom en een gezinsverzorgster kregen hier onderdak.

Van den Ende nam zijn publiek mee in de lotgevallen van de kelder, die tegenwoordig oogt als een heuvel, omdat de geestgronden eromheen in de loop der tijden zijn afgegraven. Kort na 1900 werd de laatste persoon hier begraven.

Rijksmonument
Stond de grafheuvel in principe in de duinen, daarna kwamen er kassen omheen te staan en inmiddels wordt de heuvel omringd door vrij recente woningbouw. Maar de grafkelder heeft het overleefd, dankzij twee restauraties en de goede zorgen van de gemeente Monster, die de heuvel in haar bezit kreeg. In 2002 werd de kelder rijksmonument en een paar jaar geleden kwam de grafheuvel in het nieuws door twee boeken van schrijfster Annejet van der Zijl, die in 2020 het boekenweekgeschenk Leon & Juliette en een jaar later de roman Fortuna’s kinderen schreef over leden uit de familie Herckenrath.

Driehonderd bezoekers
Van den Ende vertelde dat de twee boeken stevig bijdragen aan de interesse van het brede publiek voor dit gebouw. Op Open Monumentendag – eigenlijk het enige moment dat de deuren van de kelder opengaan – kan het tegenwoordig gebeuren dat er driehonderd en meer mensen langskomen.

Was de kelder in 2020 nog omringd door struweel en opschot van bomen, in 2026 heeft alles een stevige snoeibeurt achter de rug en is het gebouw goed te zien – vermoedelijk is lucht en licht ook goed voor het behoud van de kelder. Over het lot van de grafkisten denkt de gemeente op dit moment nog na: wegens vocht en ander ongemak lijkt restauratie nodig.

Ook de drie jongetjes die op zaterdag 11 april om 13.15 uur passeerden, wilden graag even binnenkijken. Ze werden er stil van…